Sunday, June 25, 2017

Цэцэг "спортлох" гэж юу гэсэн үг вэ?


Юүлүүргэнэ "Roulette Cherry"

Хэвшмэл нэршил: Спорт, хугаралт, химер
Ямар ургамал өртөх боломжтой: Бүх ургамал.
Гол шалтгаан: Генийн мутаци. 
Ихэвчлэн тохиолддог улирал/цаг: хавар, зун, ихэнхдээ агаарын темпертурын огцом хэлбэлзэл, хэт халуун орчинд байлгаснаас, хурц наранд халсанаас гэх мэт.  
Шинж тэмдэг: 
Байгалийн генетикийн мутациас болж ургамлын зарим хэсэг нь тухайн сортын шинж тэмдэгээс эрс өөр гарахыг хэлдэг. Энэ нь өөр өнгийн дэлбээ, өөр өнгийн навч, тэс өөр жимс гэх мэтээр илэрч болно. 
Ерөнхийдөө нэг ургамал дээр нэгээс хоёр мутаци байж болно. Жишээ нь салаалж ургасан шинэ мөчирнөөс өөр өнгийн цэцэг гарах, эсвэл дэлбээлсэн олон цэцэгний дунд ганц ширхэг содон өнгийн цэцэг гарах гэх мэт. Нэгэнт өөрчлөгдсөн, мутацид орсон мөчир/ургамлын хэсэг нь эргээд сортын шинж чанарлуугаа ордоггүй гэдэг. Тасалгааны ургамал дээр энэ нь яг батлагддаг. Харин Английн RHS (Royal Horticultural Society)-ийн бичсэнээр спортолсон өөрчлөлтүүд жилийн дараа эргээд сортын шинжрүүгээ ордог гэж бичсэн байдаг.

Спортолсон жимс
Гарах шалтгаан: 
Мутаци нь гэнэтийн болдог өөрчлөлт. Ургамлын эсийн дотор өөрчлөлт болсноос үүднэ. Заримдаа хэт хүйтэн/хэт халуун агаараас болно, заримдаа хорхой шавжинд баригдсанаас ч бас болно. 
Заримдаа мутаци нь мэдэгдэхгүй өнгөрдөг. Үүссэн эсийн хүрээнд л болоод өнгөрөх жишээтэй. Харин яг ургаж байгаа хэсэгт тэр эс нь байж таарвал тэрнээс дээш ургасан бүх хэсэг өөрчлөлттэй ургана. 
Химер гэдэг ойлголт нь генетикийн хувьд өөр өөр эд эстэй хэсгүүд нэг ургамал дээр зэрэг ургахыг хэлнэ. Жишээ нь, хризантема, сарнай, мандарваа, нил цэцэг зэрэг нь химер цэцэг гаргах дуртай. Химер нь өөр өөр өнгийн хэсгүүдтэй цэцгийг ер нь хэлдэг. 


ЛЕ - Фуксиевое Кружево сорт спортын хамт. Надаа бол спорт нь илүү таалагдаж байна. :)))))
 

Cпорт гэдэг нь арчилгааны буруугаас болдоггүй, энэ нь өвчлөл биш. Гэнэтийн мутаци тул ямар нэгэн проблем гэж хүлээж авах хэрэггүй. Хүсвэл тэрүүхэн хэсэгийг тайраад хаяж болно. 
Тасалгааны ургамлын хувьд спортолсон хэсгийг эх цэцэгнээс тайраад авсан нь дээр гэж үздэг. Спортолсон хэсгээс үрслүүлсэн ургамал нь спортолсон шинж тэмдэгтэй л ургана. Эх цэцэгний шинж тэмдэг эргээд гарахгүй.  


Юүлүүргэнэ, нил цэцгэнд хамгийн их спортолдог төрлүүд бол "Фэнтези" төрлүүд. Энэ нь нэг өнгийн дэлбээн дээр өөр өнгийн зураасан, толбон хээтэй сортуудыг хэлдэг. 
Бараг спортолдоггүй төрлүүд байдаг. Энэ нь ихэнхдээ энгийн, нэг өнгийн дэлбээтэй сортууд байдаг. 
Цэцэг ганган байх тусам спортлох нь амархан байдаг. 

"Шахиня" сорт, спортын хамт
 

Спорттой огт холбоогүй нэгэн үзэгдлийн тухай энд бас дурдахад гэмгүй. Генийн мутаци биш ч цэцэгний өнгөнд нөлөөлдөг хүчин зүйлүүд байдаг. Энэ нь цэвэр арчилгаа, ургуулж байгаа нөхцөл, орчноос хамааралтай юм. Агаарын температур, хөрсний найрлага, гэрэл зэрэг нь цэцэгний өнгөнд шууд нөлөөлдөг. Мөн нэг сорт өвөл нэг өнгөөр цэцэглэдэг бол зун огт өөр өнгө гаргадаг. 

Шимтэглээ "Marie Louise" сорт  спортын хамт
 

Нил цэцгийн хувьд ногоон аржгар эмжээртэй төрлүүдийг хүйтэнд байлгах тусам илүү их буржгар болдог ба цэцэгний хэмжээ илүү том болдог, цэцэг хагдарахгүй илүү удаан тогтдог, алаг навчтай бол навчны цагаан хэсэг илүү өргөн болж гардаг гээд олон зүйлүүд байдаг. 
Нил цэцэгний өнгө өөрчлөгддөг бас нэг шалтгаан бол - хөгшрөх тусам цэцэгний өнгө (ялангуяа хоёр өнгөт сортуудад) өөрчлөгддөг, цайвар хэсэг нь бүүр алга болж болно, эсвэл цэцэгний өнгө илүү бараан болж болно. Ийм тохиолдолд энэ бутыг залуужуулах хэрэгтэй болно. Алаг биш навчаар үрслүүлж гаргаж авна гэсэн үг. 

      ЕК-Белая Королева                                        ЕК-Белая Королева спорт
 

Сортын дагуу цэцэгтэй болохыг хүсвэл: 
1. Хамгийн энгийн зөвөлгөө бол - цэцэглэж байгаа үрсэлгээ худалдаж авч байх. Жишээ нь, шимтэглээ, нил, юүлүүргэнэ, сарнай, хризантема, мандарваа, гээд маш олон цэцэг спортлохдоо амархан байдаг. Цэцэглэсэн байхад нь аваарай.
2. Фэнтази төрлүүдээс навчаар үрслүүлж байгаа бол гарсан бүх зулзагнуудыг аль болох  бүгдийг нь ургуулж цэцэглэхийг нь хараарай. Мөн л спортлохдоо амархан шүү. 
3. Боломж байвал навч худалдаж авах биш, хажуугийн салгасан бут/зулзага авсан нь дээр байдаг. Ийм зулзагнууд сортын шинж тэмдэгээ авч үлдэхдээ илүү дээр байдаг. Спортлох нь бага.
4. Хэрэв үрсэлгээ, эсвэл бэлэн зулзага авч байгаа бол навчин дээр бараан пигмент толбонууд байхгүй байх ёстой. Цаанаасаа үүссэн толбо нь спорт байж болох өндөр магадлалтай. 

Спорт гэдэг нь өвчин биш, ямар нэгэн бодис, бордоо, хор цацаад эргээд сортруугаа орохгүй. 
Камелия спорт

Спорт нь гибридуудад илүү их тохиолддог, хэт ганган байх тусам илүү их спортолдог гэж дээр хэлсэн. Гибридуудыг гаргаж авах гэж маш олон эх-эцэгийн материал ашигласан байдаг тул спортлоход аль нэг ээж-аавын шинжрүүгээ эргэсэн байж болно. Гэхдээ спортлох гэдэг нь заавал ээж-аавруугаа буцаад өөрчлөгдсөн гэж ойлгож болохгүй.

Спортолсон олон ганган хувилбаруудыг шинэ сорт болгон бүртгэж авсан байдаг. Жишээ нь, Appleblossom Rosebud шимтэглээний спортолсон хувилбаруудаас Westdale Appleblossom, April Snow, Fischer's Appleblossom, Happy Appleblossom гэх мэтээр маш олон шинэ сортууд гарсан. Шимтэглээг ажиглахад зуны улиралд голдуу спортлоод байдаг.

                     Appleblossom Rosebud                             Happy Appleblossom Rosebud                  
 

           April Snow Rosebud                                    Westdale Appleblossom Rosebud
 
Ашигласан материал:
http://fialka-mini.ru/rekomendatcii-i-poleznaya-informatciya/sort-i-sport
https://www.rhs.org.uk/advice/profile?PID=259 
https://ok.ru/komnatnyrastishka/topic/65071738836478
http://my-flower.su/sport-rasteniy-pochemu-rasteniya-sportuyut/

Monday, June 19, 2017

Циперус - Шүхэр өвс

Латин нэр: Cyperus (Циперус)
Түгээмэл нэршил: Шүхэр өвс (Umbrella grass)
Овог: Cyperaceae
Эх нутаг: Мадагаскар арал
Нийт 600 төрөл зүйл байдаг. 
Навчаар гоёдог тасалгааны цэцэг. Мөн усан сан, аквариумны ургамал гэж ургуулдаг.
Тасалгаанд ургуулдаг гурван төрөл байдаг: Cyperus alternifolis L., Cyperus albostriatus, Cyperus papyrus L. 
Ургамлын өндөр 120 см хүрдэг. Нарийхан навчнууд нь 30 см урт ургадаг.
Зарим газар циперусыг эмчилгээнд хэрэглэдэг. Нүдний хараа сайжруулдаг, тархины цусан хангамжийг идэвхжүүлдэг гэж үздэг байна. Мөн нойргүйдэл, толгойн өвчинд хэрэглэдэг юм байна. 
АРЧИЛГАА
Тасалгааны нөхцөлд дасан зохицохдоо амархан. 
Байршил/Гэрэл: сүүдэрхэг газар ургаж чаддаг. Гэхдээ нарны шууд тусгалаас хамгаалсан тод гэрэлтэй газар навчны хэмжээ томроод сайхан ургадаг.  
Зуны улиралд гадаа тагтан дээр гаргана. 
Баруун болон зүүн тийш харсан цонхны тавцан илүү тохирдог. Тод гэрэлд дуртай, гэхдээ сүүдэрт ургаж чадна. Сүүдэрт байгаа цэцэгний ургалт муу, удаан, навч нарийсдаг гэдэгийг санаарай.  
Өвөл аль болох нар тусдаг цонхон дээр тавьна. Хиймэл гэрэлтүүлэгтэй газар сайхан ургадаг. Харин зуны халуунд хурц нартай цонхноос заавал авна. Наранд навч түлэгдээд толбонуудтай болдог, мөн үзүүр нь хатна. 
Урагшаа харсан цонхон дээр тавьдаг бол нарны тусгалыг сарниулж тюль хөшиг зэрэгээр халхална. 
Cyperus albostriatus

Усалгаа: Хөрс байнга чийгтэй байна. Хавар, зуны улиралд усаар дүүргэсэн өндөр суурь таваганд савтай цэцгээ дүрээд тавьчих нь илүү дээр байдаг. Эсвэл услагааг ойр ойрхон болон ихээр хийнэ. Намар өвөлдөө устай суурь тавагнаас гаргаж авсан нь дээр, услах усны хэмжээг багасгана, гэхдээ байнга, тогтмол хийж байна. Cyperus albostriatus суурь тавганд нь ус байлгахад дургуй гэдэгийг анхаарна уу.
Усалгааг доороос хийдэг. Хатуу усанд дургуй. Иймээс буцалсан, эсвэл шүүсэн ус хэрэглэдэг. Аквариумны давсгүй ус хэрэглэж болно. 
Хөрс дараагийн усалгаа хүртэл чийгтэй хэвээр байх ёстой. Хөрс бүрэн хатааж болохгүй. 
Агаарын чийгшил: маш өндөр байх ёстой. Эх нутаг нь чийглэг халуун тропикийн бүс тул хуурай агаар даахдаа муу. Орчны агаарыг усаар байнга шүршиж чийглэж байна. Эсвэл хажууд нь агаар чийгшүүлэгч төхөөрөмжүүд залгаж болно. Хуурай агаарт элдэв хорхой шавж амархан бий болдог. 
Агаарын дулаан: зун +20-25°С, өвөл дааж чадах хамгийн доод хэм +12-14°С, үүнээс доош бууруулж болохгүй. Халуун газрын ургамал гэдэгийг санаарай.
Өвөл хүйтэн цонхон дээр тавиад, хөрс даарснаас (хөрсний хэм +12°С-ээс доош) байвал ишний ёроолоор харлаад ялзардаг.
Бордоо: зун – арван өдөрт нэг удаа органик эсвэл органик-минерал бордоо хэрэглэнэ. Циперус минерал давс ихдүүлэхэд өвчилдөг. Иймээс дан органик бордоо хэрэглэсэн ч болно.

Аквариумтай усанд ургадаг

Хөрс: ялзмагт хөрс, хүлэрт хөрс, элс (4:1:1) эсвэл ялзмагт хөрс, навчин хөрс, ширгэн хөрс, элс (4:2:1:1) харьцаатай авч болно. Хөрс хөнгөн, тэжээллэг, рН бага байхад болдог. Хөрсөнд чийг барьж тогтоохын тулд бага зэрэг модны нүүрс, эсвэл тоосгоны үүрмэг хийж болно. Хэрэв хүсвэл тусгай гидрогель хольж бас болдог. Энэ нь хөрсний чийгийг хадгалахаас гадна элдэв бордоо, бодис өөртөө агуулдаг. Гэхдээ синтетик материал хөрсөнд хамаагүй холих дэмий санагддаг. 
Налж унасан урт өндөр ишнүүдийг ингээд тогтоосон нь үзэмжтэй харагддаг

Шилжүүлэн суулгалт: тасалгааны бусад бүх цэцэцгнүүдэд заавал доор нь дренаж хий гэдэг бол энэ цэцгэнд дренаж хэрэггүй
Циперус үндэсийг нь оролдоход их дургуй. Иймээс шилжүүлж суулгахдаа арай том саванд хуучин хөрсийг гөвөлгүй шууд шилжүүлээд, шинэ хөрсөөр зай завсарыг нь дүүргэдэг. Сав сонгохдоо чөлөөтэй, том, өндөр сав аваарай. Үндэс маш амархан ургадаг тул том сав дээр байдаг.
Шилжүүлэн суулгалтыг жилд нэг удаа - хавар 3-4 сард хийдэг. Залуу ургамлыг жил бүр шилжүүлж болно. Зөв арчилж ургуулсан бол амархан томорч савандаа багтахаа байдаг. Хөгшин ургамлыг харин шаардлага гарсан үед шилжүүлж суулгадаг.
Хэрэв үндэс гэмтсэн (шилжүүлж суулгахдаа санамсаргүй тасалсан, оролдсон, эсвэл үндэс илжирсэн, хөгцөрсөн) бол харалсан, гэмтсэн, тасарсан хэсгүүдээс болгоомжтой салгаад, амархан унаж байгаа хөрснөөс нь мөн цэвэрлэнэ. Ингэсний дараа шинэ хөрсөнд суулгаарай.
Үржүүлэх арга: үрээр, бут хувааж, навчин тавагтай хэсгээр. Үрээр үржүүлэх арга нь маш их цаг авсан удаан. Үрээр үржүүлэх бол чийгтэй хөрсөнд үрээ байрлуулаад, гадуур нь вакумдана. Агаарын хэм +18С байх бөгөөд байнга усаар шүршиж чийглэж байна. Удалгүй соёолоод ирнэ. Томроод ургангуут тусгаарлаж салгана. Үрсэлгээний (7-10 см) саванд 1-3 ширхэг үрсэлгээ суулгаан. 
Бут/үндэс хуваах нь илүү хялбар арга. Үүнийг хавар шилжүүлж суулгах үед хийдэг. 
Зулзаган бут хувааж салгах

Том бутыг үндэс хувааж үржүүлж болно.

Ишний үзүүрээр үржүүлэхэд навчин тавагтай хэсгийг тасдаж аваад, навчнуудыг 4 см урт үлдээж богиносгоод, ишнээс 10-15 см урт тайраад, "шүхэр"-тэй хэсгийг усанд доош харуулж дүрнэ. Хүсвэл эх цэцэгнээс салгалгүй устай саванд тонгойлгоод дүрж тогтооно.

Хоёр долоо хоноод нахиа гарч эхэлдэг. Жоохон томруулаад 20-25 хоногийн дараа хөрсөнд суулгаж болно.


Гарч болох хүндрэлүүд: яваандаа хөгшрөөд ирэхлээр иш нь шарлаад, үхдэг. Ийм ишнүүдийг угаар нь тайрна. Ингэснээр шинэ иш ургадаг.
Хэт хуурай агаар, чийг дутсанаас навчны үзүүр хатдаг. Орчны агаарыг чийглээд, усалгааг ихэсгээрэй. 
Циперус нь эсэргүйцэл сайтай, орчиндоо дасан зохицохдоо амархан, элдэв хорхой шавжинд тэсвэртэй ургамал. Гэхдээ, агаар хэт хуурай бол аалзан улаан хачиг дорхноо гараад ирдэг. Үүнээс гадна цагаан далавчит ялаа, бамбайт хорхой, ургамлын бөөс, гурилан өт зэрэгт баригддаг. Эдгээр нь бүгд буруу арчилгаанаас үүдэлтэй. Дөнгөж гарч ирсэн бол савантай усаар угааж хорхойнуудыг урсгаж арилгаж болно. Харин газар авсан бол "Актеллик" хороор шүршиж устгана.
Ашигласан материал:
http://www.ourhouseplants.com/plants/umbrella-grass-cyperus
http://sadovod55.ru/ciperus-uxod-razmnozhenie-peresadka
h
ttp://cveti-rasteniya.ru/ciperus-uxod-v-domashnix-usloviyax.html
http://flowersclub.info/index/0-372
http://rosyanka.sulfurzona.com/index.php?art=154
http://www.compkorea.ru/ciperus-uhod-i-razmnozhenie
http://www.jaycjayc.com/propagate-cyperus-umbrella-plant/

Tuesday, June 6, 2017

Оранж ногоодой буюу Мандарин ногоодойг үрээр тарих тухай

Түгээмэл нэр: Далавчит Хлорофитум (улбар шар ногоодой, мандарин ногоодой) 
Латин нэршил: Chlorophytum amaniense, Chlorophytum orchidantheroides 
Овог: Liliaceae 
Бусад ногоодойн төрлүүдэс тэс өөр. Үзэмжтэй харагддаг, бараан гүн ногоон өнгийн далбагар навчнууд нь тод улбар шар өнгийн иштэй. Бутны өндөр 40 см хүрдэг. Цэцэгний иш богинохон. Амархан үрлэнэ. 
Тасалгаанд ургуулдаг хоёр төрөл байдаг:
«GreenOrange» — өргөн навчны дундуур иштэйгээ адилхан улбар шар судал явсан байдаг; 
«FireFlash» — дээрхтэй маш төстэй, ялгаа нь гэвэл навчин дээр улбар шаргал судас байхгүй, бага зэрэг улбар туяатай.  
Үр шинэ бол суулгаад 3-4 долоо хоноод соёолж эхлэнэ. Хавар үр суулгах хамгийн тохиромжтой үе байдаг. Намар, өвөл суулгасан үр ургахдаа муу, удаан байдаг. 
Үрнүүдээ "Эпин-Экстра" эсвэл марганцын бүдэг уусмалд 24 цаг дэвтээнэ.
Хүсвэл үрнүүдээ хөвөн дээр байрлуулж соёолуулж болно. Эсвэл хүлэрт хөрс элстэй холиод, чийглээд дэвтээсэн үрнүүдээ байрлуулаад дээгүүр нь гялгар уутаар бүтээж вакумдна. Үрнүүд хоорондын зай 1 см-ийн байна.  
Хөрсөө бага зэрэг шүршихлээр үр доош сууж өгнө. Иймээс дээгүүр нь хөрсөөр хучих/булах хэрэггүй. Эсвэл үрнүүдээ хөрсөн дээр байрлуулаад дээрээс нь хуруугаараа зөөлөн доош дарж өгч болно. Соёолоход гэрэл хэрэгтэй. Шинэ үр бүгд ургадаг. Гэхдээ соёолох хугацаа нилээн удаан талдаа.  
Соёолсон үрсэлгээнүүд ургахдаа мөн л удаан. Гэхдээ салгаж суулгах/тусгаарлах гэж яарах хэрэггүй. Яагаад гэвэл ногоодой нь эхлээд үндсээрээ савыг дүүрэж байж дээрх хэсэг нь эрчимтэй ургадаг. Үндэс ургахдаа удаан, учир нь үндэс нь шүүслэг бүдүүн, булцуурхуу байдаг тул эхлээд тэрийгээ бүрдүүлэх болдог (яг л ердийн ногоодойтой адил).
Зураг дээр байгаа савтай үрсэлгээнүүд нь нэгэндээ 25-30 үр суулгасан байгаа. Хоорондын зай 1 см гэдэг нь яг таарсан. Учир нь хамаагүй цацсан үрнүүд дараа нь шигүү ургаад бие биенийхээ ургалтыг дараад байдаг. Үүнээс болоод ургалт бүүр удаан, ургасан үрсэлгээнүүд туниа муутай нарийхан жижигхэн юмнууд болдог.
Вакумдсан үрсэлгээнүүдээ өдөртөө хоёр удаа нээж агаар оруулж байна. Байнга шүршээд байх хэрэрггүй. Харж байгаад тохируулаад шүршигчээр услана. Энэ үрсэлгээний савны хэмжээ нь 10см. 4 сартай үрсэлгээнүүд.
Маш олон үр суулгасан тул 250-300 үрсэлгээг нэг нэгээр нь тусгаарлаж савлах хэцүү, гэхдээ одоо салгахгүй бол ургалт зогссон, гацсан байна. Томорсон үрсэлгээний усалгааг доороос хийсэн нь дээр.
Ер нь бол хэт услаж байхаар хатаас гээд, услахгүй нэг илүү хоносон нь дээр байдаг. Ус хэтрүүлсэн цэцэг доод навчнаасаа эхэлж харласаар навчнууд нь унаад байдаг.
Нэг нэгээр нь салгаж суулгана.
Шаардлагагүй бол навч шүрших хэрэггүй. Орчны агаарыг чийгшүүлж болно (доор нь устай поднос тавих, эсвэл xажууд нь агаар чийгшүүлэгч залгах гэх мэтээр).
Ус хэтрүүлэхлээр бас нэг зүйл ажиглагдсан нь навчны зарим хэсэг усанд нэвчсэн гэмээр нэвт нэвт дэвтээд, сонин судалтай болоод байснаа хөрс хатсаны дараа тэр нь арилж зүгээр болж байсан.   
Дараагийн ажигласан зүйл гэхээр - хүлэрт хөрс давамгайлсан хөрсөнд суулгасан ногоодой жирийн хар шороо, ялзмаг, элстэй хөрсөнд суулгасан ногоодойгоос муу ургаж байсан ба навчны өнгө бүдэг, гялгар биш байсан. 
Арчилгааны өөр нэг нууц нь бол хөрсөө (дээд хэсгийг) байнга сийрэгжүүлж байх.
Оранж ногоодойг хурц нарны гэрлээс хамгаална, наранд тавьбал навчны өнгө алдагдаж, цайраад, сульдаад эхэлдэг. Навчин дээр түлэгдсэн толбонууд үүснэ. Гэрэлсэг газар илүү эрүүл, өнгөлөг ургана. Навчны ишний улбар шарыг тод болгохын тулд хажуугийн нахиануудыг салгаж байх хэрэгтэй.
Хавар-зундаа долоо хоног бүр зааварт зааснаас нь 2 дахин шингэн найруулсан минерал комплекс бордоогоор бордож байна. Сард нэг удаа усандаа төмөрийн бэлдмэл хийж услана («Ферровит», «Төмөрийн хелат»).
Цэцэглэлт нь ургамлыг маш сульдаадаг тул цэцэгний ишийг таслаад байх нь дээр байдаг. Сульдсан бутны үзэмж эрс мууддаг. Бусдаар бол айхтар тусгай арчилгаа шаарддаггүй ургамал. 
https://forum.bestflowers.ru/t/xlorofitum-iz-semjan.31499/page-2
https://chto-posadit.ru/tsvetok-hlorofitum-zelenyy-i-oranzhevyy-uhod-v-domashnih-usloviyah-razmnozhenie-vidy-i-sorta/

http://flowersclub.info/forum/75-1482-1
http://homeflowers.ru/yabbse/index.php?showtopic=13870