Friday, December 2, 2016

"Allesley Shadow" сорт

Allesley Shadow
Хөөрхөн давжаа бүслүүрт шимтэглээ. 
Цэцэг: цайвар ягаан дээр тод улаан зураас, судалуудтай. 
Навч: алаг, өргөн зузаан цагаан ирмэгтэй. 
Бутны хэлбэр: авсаархан жижиг давжаа 
Байршил: нартай газар
Хөрс: ялзмаг/компост түлхүү агуулсан, тэжээл сайтай.
Ургалтын хурд: удаан
Хүйтэн агаар даах чадвар: хөлдөлтөөс хамгаална, хасах температурт байлгаж болохгүй.
Арчилгаа: Жижиг саванд илүү сайн ургана. Нэг саванд хэд хэдээр суулгах бол, эсвэл өөр бусад ургамлуудтай зохиомж хийж том талбайд суулгах бол хоорондын зайг 15 cм-ээр авна. 
Цэцэглэлтийг илүү удаан ургэлжлүүлэхийн тулд хагдарсан цэцгийг дор бүр тасдаж, долоо хоног бүр нүүрсхүчлийн калитай бордоогоор бордож байна.
Усалгааг хөрсний дээрх өнгөн үе 2 см доош гүн хатсаны дараа хийнэ. Нэг услахдаа сайн услана. 
Цэцэглэх хугацаа

http://www.fibrex.co.uk/

Thursday, August 4, 2016

Westdale Appleblossom

Westdale Appleblossom
Өвөрмөц ганган сарнайн цэцэгт шимтэглээ. 1997 онд гарч ирэнгүүтээ маш их эрэлт хэрэгцээтэй байсан сорт. Бараг 150 жилийн настай ердийн "Appleblossom Rosebud" гэх сортын спорт. Өргөн цагаан ирмэгтэй мөнгөлөг алаг навчтай. Алаг навчтай тул ургалт энгийн ногоон навчтайг бодвол удаандуу. Цэцэг: ягаан-цагаан олон давхар, сарнайн хэлбэртэй. Энгийн "Appleblossom Rosebud"-ыг бодвол цэцэгний хэмжээ бага зэрэг том. Шимтэглээчдийн цуглуулганд байх ёстой сортуудын нэг.
Хэлбэр: авcаархан бут
Байршил: нарлаг газар
Хөрс: ялзмаг ихтэй, тэжээллэг, универсал хөрс байвал сайн.
Сав: Хэт том саванд ургуулдаггуй.
Хүйтэн агаар даах чадвар: +2-5С хэмээс доош бууруулж болохгүй.
Цэцэглэх хугацаа:





Арчилгаа:
Хагдарсан цэцэгнүүдээ дор дор нь тайрч байна. Хавар, зуны улиралд долоо хоног бүр бордож байна. Калий, фосфор ихтэй цэцэглүүлдэг бордоо хэрэглэнэ, эсвэл томат-улаан лоольны бордоо байж болно. Усалгааг хөрс хатсаны дараа сайн хийнэ. Цөөн боловч сайтар услаж байна. Тайралт чимхэлтэнд дургуй. Бүх алаг навчтай гибридуудын адил ааштай сортуудын нэг. 
http://www.fibrex.co.uk/

Wednesday, August 3, 2016

"Хар хөлтөх" гэж юу вэ?

АСУУЛТ - ХАРИУЛТ: Миний цэцэглэж байсан том шимтэглээ үхчихлээ. Нэг эгч "хар хөлт" гэхийн. Юу юм бол? 
"Хар хөлтөх" гол шалтгаан нь хөрсөнд байгаа өвчин үүсгэгч бактери/мөөг юм. Хар хөлтөхөд ургамлын үндэсний хоолой зөөлрөөд, усархаг болж, яваандаа харлана. Хар хөлтөх нь буруу арчилгаанаас болдог:
- Ургамлын хөрсийг хэт чийгтэй байлгаад байвал
- Гэрэл дутсан бол
- Тасалгааны агаарын солилцоо муу хийгддэг бол,
- Хэт халуун газар байлгаад байвал,
- Савтай ургамлуудаа хэт шигүү, ойр ойрхон байрлуулсан бол г.м. 
Урьдчилан сэргийлэхийн тулд ургамлуудаа зайтай байрлуулна, тогтмол агаар оруулж байна, усалгааг жигд, зөв хийж байна, өрөөний агаарын дулааныг анхаарж байна, цэцэг суулгахаасаа өмнө хөрсөө ариутгаж байна гээд арчилгааг зөв хийх хэрэгтэй. 
Мөөгнөөс хөрсөө ариутгахын тулд доорх уусмалуудыг хэрэглэж болно:
- марганцын уусмал (3 граммыг нэг литр усанд найруулна). Бэлэн болсон уусмалаар хөрсөө услаж байна;
- сонгины ханд (20 грамм сонгины шар хальсыг нэг литр усанд хийгээд 24 цаг хандлаад, шүүгээд, бий болсон уусмалаар нь ургамлаа бүрэн шүршиж байна. Шүршилтийг 2-3 удаа хоорондоо 6 хоногийн зайтай давтаж хийнэ.
Өвчин үүсгэгч мөөг байгааг мэдэхэд амархан байдаг. Навчнууд дээр хатсан толбонууд үүсдэг, навч доороосоо олноор шарлаж эхэлдэг, ургамлын ургалт зогсож, бундуунууд дэлгэрэх нь удаашраад, яваандаа навч унжийгаад гол иш харлаж зөөлөрдөг. 
Хэрэв ийм цэцэг илэрсэн бол бусдаас тусгаарласан нь дээр. Мөөгний спор эрүүл ургамалруу дамждаг. Илрүүлсэн тохиолдолд хамгийн түрүүнд усалгаагаа түр зогсоо. Хөрс бүрэн хатсан тохиолдолд дараагийн усалгааг хийнэ. Өвчин үүссэн голомтыг үнсээр бүрэх хэрэгтэй. Мөн марганцын уусмалаар шүршиж болно (3-5 мг марганцыг 1 литр усанд). Ингэхдээ марганцаа ихдүүлж болохгүй, ургамал түлэгддэг. Тасалгааны чийгшлийг багасгаж савтай цэцэгнүүдээ зайтай тавь, хөрсөө сийрэгжүүл. Өөр нэг арга: тахианы өндөгний хатаасан хальсыг сайтар нүдээд, гаргаж авсан нунтагаар нь халдварласан ургамалаа бүрнэ.
Эмчилгээнд фитоспорин хэрэглэж болно. Олон төрлийн мөөг болон бактери устгадаг бодис. 

Ургамлыг саванд суулгахдаа дренаж дээр үнс цацаад, усаар урсаж алга болгохгүйн тулд дээрээс нь элсээр хучаад, үүний дараа бэлдсэн хөрсөө хийж суулгадаг. Ингэхэд үнс нь бордоо болж өгөхөөс гадна хар хөлтөхөөс урдчилан сэргийлдэг.
Үнснээс гадна модны нүүрс хийж болно. Халдварласан хэсэгт модны нүүрсний нунтаг түрхэж, мөн хөрсөнд модны нүүрсний нунтаг хольж болно. Халдваргүйжүүлэх, ариутгах антисептикийн үүрэг гүйцэтгэдэг, хөрс муутгадаггүй сайн талтай. 
Өөр нэг эмчилгээний арга бол - хүнсний сода. Содыг хагас стакан усанд 1 цайны халбага гэж авч найруулаад бүтэн өдрийн турш ургамлаа услана.
Үрээр үржүүлэг хийж байгаа бол суулгахын өмнө марганцын уусмалаар үрнүүдээ ариутгах хэрэгтэй. Суулгах хөрсөө мөн ариутгана. Хөрс ариутгаж байна гээд халуун усаар шалцлах, зууханд халаах, хөргөгчинд тас хөлдөөх гээд олон аргууд хэрэглэдэг. Ингэхэд мөөг, өвчин үүсгэгч бактериээс гадна ургалтанд хэрэгтэй "сайн" микрофлорыг устгадаг сөрөг талтай. 
"Хар хөлт" зөөлөн иштэй ургамалд илүү их тааралддаг өвчин. Жишээ нь нил цэцэг, баримгана, бальзамин, шимтэглээ г.м.
Үрсэлгээ ч тэр, том ургасан цэцэг ч тэр бүгд хар хөлтдөг. Шимтэглээний хувьд хөрс хэт их чийгтэй байвал үүснэ. Доор нь дренаж хийгээгүй бол өвчлөх магадлал илүү өндөр байна. 
Шимтэглээний үрсэлгээг вакумдаад байдаггүй, амархан мөөгний өвчин үүсдэг. Хавар үрсэлгээ хийхдээ эхний 1-2 өдөр вакумдаад дараа нь шууд авсан нь дээр. Харин зуны 7-8 сард гадаа +34-35С халуун байгаа үед вакумдах хэрэггүй. Зуны хурц наранд савтай хөрс халж, дотор нь үндэс битүү жигнэгдэж байгаа мэт болдог. Энэ нь хар хөлтөх нөхцөл юм. Үүнээс сэргийлж цэцэгнүүдээ цагаан, цайвар өнгийн саванд суулгасан нь дээр, хар бараан өнгийн сав илүү халдаг юм. Мөн зузаан ханатай сав байвал халах нь бага байдаг. Өөр нэг арга нь савтай цэцгээ гадуур нь том хайрцаг, том саванд давхарлаж хийвэл шууд нар тусахгүй бас хамгаалалт болно.
Усалгаг сайн, гэхдээ цөөн хийж байна. Заавал хөрс хатсаны дараа дараагийн усалгааг хийнэ. Зуны халуунд дренажтай цэцэг өвчлөх нь бага байдаг. Тосгуур саванд тунасан илүүдэл усыг заавал асгаж байна. Удаан байлгаад байвал хар хөлтөхөөс гадна бусад паразитууд үржих тааламжтай орчин бүрдүүлээд байна гэдэгийг санаарай.
Нэгэнт гол иш хар хөлтсөн бол шимтэглээний сортоо авч үлдэхийн тулд эрүүл хэсгээс нь үрсэлгээ хийхээр тайрч авна. Усархаг зөөлөрсөн иштэй үрсэлгээ үндэслэхгүй. Эрүүл хэсгээс үрсэлгээ аваад эх ургамлыг устгана.
Хэрэв дөнгөж навч шарлаад, хамгийн эхэн үед нь мэдсэн бол шинэ хуурай хөрсөнд суулгаж болно, дээр бичсэнээр усалгааг түр зогсоож эмчилгээний арга хэмжээ авна. Шимтэглээний иш зөөлөн махлаг, шүүслэг тул маш хурдан өвчин тархаж, ихэнхдээ эмчилгээ хийх нь хожимдсон байдаг.
Шимтэглээний үрсэлгээг хар хөлтүүлэхгүйн тулд 2 см дренаж үрсэлгээний саванд хийсэн нь дээр, мөн усалгааг 7 хоногт хоёр, шаардлагатай гэж үзвэл 3 удаа хийж байна. Гол санах зүйл: хөрс бүрэн хатсаны дараа дараагийн усалгааг хийгээрэй. Хэт чийгтэй хөрсөнд хар хөлтүүлэх мөөгнөөс гадна сциарид гэх жижиг хар ялаа, хялгасан өт - нематод, үсчдэг жижиг цагаан подура, үндэсний өт гээд маш олон паразитууд үржиж эхлэнэ шүү.