Sunday, February 5, 2017

Маммиллярия (Mammillaria)

Маммилярия ханиана (Mammillaria hahniana)

Маммилярия ─ тасалгаанд ургуулдаг түгээмэл кактусын төрлүүдийн нэг. Онцгой арчилгаа шаарддаггүй, цэцэглэх дуртай. Бусад кактусын төрлүүдээс ялгарах нэг зүйл нь - сэвсийсэн үсэрхэг харагдах нарийхан хялгасан хатгууруудтай.
Эх нутаг: Мексик, АНУ-ын өмнөд бүс, Карибын арлууд.

Маммилярия Баум (Mammillariа baumii)
Цэцэглэлт:
Маммилярия зун цэцэглэдэг. Ихэнхдээ цэцэг нэг өдрийн настай. Цэцэглэж дуусаад зууван хэлбэрийн 1-3 см урт жимс үлдээдэг. Жимс нь ногоон, улаан, бор, улбар шар гээд өнгө өнгө байж болно.
Ойролцоогоор нэг жил жимсээр гоёж байгаад үр боловсорч дуусангуут задардаг. Үр маш олноор гардаг. Хөрсөн дээр унасан шинэ үр ургахдаа маш амархан. 

Маммилярия Паркинсон (Mammillaria parkinsonii)
АРЧИЛГАА
Гэрэл
Маммилярия маш их гэрэл шаарддаг. Зарим нэр төрөлд тусгай нэмэлт гэрэлтүүлэг гаргаж өгөх хэрэг гардаг. Өвөл цэцэглэдэг хэдэн төрөл байдаг. Эдгээрт нэмэлт гэрэлтүүлэг хийж нийт гэрэлийн уртыг өдөрт 16 цаг болгож өгнө.
Хичнээн гэрэлд дуртай ч үдийн хурц нарны тусгалаас хамгаалж өгөх хэрэгтэй. 
Маммиллярия Вильди (Mammillaria wildii)
Агаарын дулаан
Дулаахан газар байх дуртай тул зуны улиралд ямар нэгэн асуудал гардаггүй. Өвөл харин тохирох агаарын дулаан нь +10С -аас +15С хэм байна.

Маммилярия Цельман (Mammillariа zeilmanniana)
Усалгаа
Хэт их услах хэрэггүй, илүүдэл усанд дургуй ургамал. Зун хөрсний дээрх өнгөн үе бүрэн хатахлээр дараагийн усалгааг хийдэг. Харин өвөл бараг усалдаггүй. Агаарын дулаан +15С байвал сардаа нэг удаа хөрсөнд бага зэргийн чийг өгөөд байж болно. 

Маммилярия элеганс (Mammillaria elegans)
Амралт үеийг сайн гаргаж өгч чадсан бол цэцэглэлт удаан үргэлжилдэг, мөн илүү олон цэцэг гаргадаг.

Агаарын чийгшил
Хуурай агаар даахдаа сайн. Гэхдээ өвлийн сүүл сараас эхлээд намар хүртэл орчны агаарыг нарийн шүршигчээр манантуулж шүршиж өгч байх сайн.

Маммилярия Блоссфельд (Mammillariа blossfeldiana)
Бордоо
Кактус-суккулентуудад зориулсан тусгай бордоогоор борддог. Хавар-зуны улиралд сард нэг удаа тэжээл өгнө. Маммилярияг бордохгүй байсан ч болно. 
Маммилярия бокасана (Mammillariа bocasana)
Хөрс
Хүлэрт хөрс, ширгэн хөрс, навчин хөрс, элс зэрэгийг 1:1:1:1 хэмжээтэй тус тус авна. Савны ёроолд заавал дренаж хийнэ. 
Маммилярия Кармен (Mammillariа carmenae)
Амралт үе
Ихэнх төрлүүд нь өвөл амардаг. 11 сараас эхлээд усалгааг зогсоож сэрүүн газар байрлуулна. Агаарын хэм +16С хэмээс дулаан байж болохгүй. Ингэснээр зундаа тасралтгүй цэцэгтэй байна.
Харин амралт үе буруу гаргаж өгвөл огт цэцэглэхгүй байх, эсвэл цөөн тооны цэцэг гаргах, гаргасан бундуунууд нь бүрэн дэлгэрч амжилгүй хатаж унах зэрэг асуудлууд гарна.
Амралт үе дууссаны дараа шилжүүлэн суулгалт хийнэ. 

Маммилярия урт (Mammillaria elongate)
Шилжүүлэн суулгалт
Маммилярия шилжүүлэн суулгахад дуртай. Үүнийг жил бүрийн хавар хийдэг. Хөгшин кактусыг 2 жилд нэг удаа шилжүүлж суулгаж болно.
Шилжүүлж суулгахаас нэг долоо хоногийн өмнө усалгааг зогсоогоод сүүдэр газар байршуулна.
Сав сонгохдоо намхан, өргөн хэлбэртэйг авна. Кактусын үндэс жижигхэн, богино, хажуу тийш ургадаг онцлогтой. Савны доор илүүдэл ус урсаж гарах нүх байх ёстой ба дренаж заавал хийж өгдөг.
Шилжүүлж суулгасны дараа эхний долоо хоног сүүдэр газар байлгана. Маммиллярияд тулгардаг түгээмэл нэг асуудал бол орой дээрээ сулхан хэдэн хатгууртай урт сунаж ургасан иш бий болдог.

Маммилярия пролифера (Mammillaria prolifera)
Үржүүлэх арга
Олон тооны салаалж ургасан хэсгүүдийг угаар нь тасдаад долоо хоног сүүдэр газар тасалгааны хэмд ил байлгаж хатаана. Үүний дараа чийгтэй элсэнд зоогоод үндэслүүлнэ.
Үүнээс гадна үрээр үржүүлж болдог. Үрнүүдээ бүдэг ягаан өнгийн марганцын уусмалд дэвтээж байгаад чийгтэй элсэнд тарааж байрлуулна. Дээрээс нь хөрсөөр үл ялиг цацаж өгнө. Вакумдана. Соёолоод, хатгуурууд нь ургаад гарахлээр хоорондын зайг ихэсгээд сийрүүлнэ. Ингэхлээр тэжээл авах талбай ихсээд, ургалт хурдан байдаг.
Ургаад тусгаарлаж суулгахаар том болсны дараа нэг нэгээр нь саванд суулгана. 
Гарч болох хүндрэлүүд
Гол хоёр аюул байдаг:
улаан аалзан хачиг — үүнтэй тэмцэхийн тулд хор цацах болдог. Хоёроос гурван долоо хоногийн дотор хэд хэдэн удаа химийн хор хэрэглэж байж устдаг. 
кактусын бамбайт шавьж — хатгууртай ургамал тул спирттэй уусмалаар арчих боломжгүй, иймээс мөн л хор хэрэглэх болно. 
Маммилярия Нивос (Mammillaria nivosa)

http://mrsad.ru/kaktusy/pustynnye/mammilyariya.html
http://sad-doma.net/houseplants/kakt-sukul/kaktusy/mammillyariya-uhod.html

Wednesday, February 1, 2017

Дицентра

АСУУЛТ - ХАРИУЛТ: Дицентрагийн булцуу суулгасан чинь хөгцрөөд эхэллээ, буцаагаад ухаж аваад угаагаад тавьчихлаа. Одоо яах вэ?
Латин нэр: Dicentra
Хэвшмэл нэр: "Шархалсан зүрх" 
Англиар "Bleeding Hearts", орос хэлнээ "Разбитое сердце" гэж нэрлэдэг нь "шархалсан зүрх" гэсэн утгатай. 
Олон наст цэцэрлэг, мандалын ургамал
Нийт 20 төрөл зүйл байдаг. Ихэвчлэн Алс Дорнод, Хятадын зүүн хэсэг, Япон, Солонгос, Хойд Америкт ургадаг байна.
Ихэнхи таримал сортууд нь Европд XIX-р зууны эхэнд орж ирсэн байна. Хамгийн их тарьдаг сорт бол Dicentra spectabilis. Анх 1815 онд Их Британид бүртгэсэн байна. 
АРЧИЛГАА
Гэрэл: гэрэлд дуртай, сүүдэрт ургаж чаддаг. Гадаа тарихдаа сүүдэрхэг газар суулгавал цэцэглэлт удаан үргэлжилдэг.
Агаарын чийгшил: Тохирсон, дунд зэргийн чийглэг газар дуртай
Өвөл: хүйтэнд тэсвэртэй. Цаг агаарын 3-р бүст ургаж чаддаг. Энэ бүлэгт ордог ургамлууд -34°С-аас -40°С хэмийг даах чадвартай гэнэ.    USDA Plant Hardiness Zone Map-ын 3-р бүсэд ордог байна.
Намар шаралсан навч мөчрийг тайраад, жижигхэн тайрдас иш үлдээнэ. Үүнийгээ 5-8 см зузаан хүлэрт хөрсөөр хучина. Даавуун материалаар ороох, хучих хэрэггүй. Энэ нь намар хүйтрэхэд цас ортол даарч хөлдөхөөс хамгаалдаг. Бүүр баглаад, боогоод байх хэрэггүй байдаг. Битүү ялзарчихдаг бас талтай. Нэг газраа хэдэн жил ургаад байж болдог. Үе үе органик бордоо, суперфосфат хийж өгөх цэцэглэлтэнд сайн. 
Dicentra cucullaria
Хөрс: цэцэрлэгийн хар шороо, элстэй хөрс. Хөрс голдоггүй, гэхдээ гүний ус ойрхон байхад ургадаггүй. 
Өндөр: дунд (50-100 см), намхан (10-50 см)
Усалгаа: Халуун зун маш сайн услаж байна. Усаар үндэсийг бүхэлд нь сайн норгож дэвтээж өгөхгүй бол халуун, хуурай зун амархан хатаж үхдэг. Жирийн үед хэт их ус үхүүлж болдог. Суулгахдаа сайн дренажтай газар суулгана.
Үзэмж: цэцгээр гоёдог ургамал
Үндэс: махлаг, бүдүүн, хөрсрүү гүн шигдэж ургадаг.  Үндэс бүдүүн, богинохон, салсархаг хальстай, булцуурхуй харагддаг. 
Булцуу

Хортой шүүстэй тул бээлий өмсөж ажиллаж байна. Ходоод гэдэс, хоол боловсруулах эрхтэн хордуулж, хямраана. Ихээр агуулагдах алкалоидууд нь мэдрэлийн системд нөлөөлдөг.
Цэцэглэлт: хавар - зун (5-8 саруудад). Цэцэг жижигхэн 2 см орчим. Нэг цэцэглэхдээ 30-40 хоног үргэлжилдэг. Цэцэглэлт дуусахад навч, цэцэг бүгд хагдардаг. Амархан мөөг, мөөгөнцрийн өвчинд баригддаг.
Үрлэж байгаа нь
Нартай болон хагас сүүдэрхэг газар тарихад тохирно. Сүүдэрхэг газар цэцэглэлт хэд хоногийн дараа эхэлдэг ч илүү удаан үргэлжилдэг. Хэт чийгтэй хөрсөнд дургүй. Хөнгөн, сийрэг, хөвсгөр элсэрхэг, ялзмаг болон органик бордоо ихтэй хөрс илүү тохирно. Органик бордоо хийхэд цэцэглэлт илүү тансаг болдог.
Dicentra chrysantha
Айхтар их арчилгаа байхгүй. Хавар зундаа нийт 2-3 удаа минерал бордоо хийнэ. Жигд сайн услаж байна. Цэцэглэлт дуусаад навч, цэцэг хагдраад, шарлаад ирэхэд хөрсөн дээрх бүх хэсгийг тайрч хаядаг. Өвөл ОХУ-д бол бүтээхгүй ил өвөлжүүлдэг юм байна.
Үрслүүлэхдээ үндэс хуваана - 4 сарын сүүл - 5 сард. Үндэс харахад бүдүүн махлаг боловч маш амархан хугардаг, гэмтэмтгий. Иймд ухаж авах, хуваах, суулгах зэрэг ажил хийхдээ маш болгоомжтой байна. Ер нь бол 3-4 жилд нэг удаа хувааж байх хэрэгтэй. Хэт хурдан ургадаг, амархан хөгширдөг үндэс нь томрох тусам амархан илжрээд байдаг.
Тасалгаанд тарихад ургах нь муу. Тасалгаанд ургуулаад өвчлөөд байна гээд гайхах хэрэггүй. Гаднах талбайн цэцэг: хашаа, мандал, цэцэрлэгтээ тарих хэрэгтэй. 
Нэг наст, мөн олон наст гэж ургуулж болно. Шилжүүлж суулгалгүйгээр нэг газраа 5 жил дарааллаад цэцэглэдэг. 
Жимс нь дотроо хар гялгар үрнүүдтэй. Үрийн хайрцаг амархан задардаг, тарсан үр дорхноо соёолно. Үрээр ургуулахад 3 дахь жилээсээ л цэцэглэж эхэлдэг.
Хамгийн амархан үрслүүлэх арга бол бут хуваах. Үүнийг хавар, эсвэл намар хийдэг. Мөн ногоон мөчрөөр, эсвэл үндэс хуваана. Энэ бүгдийг хүлэмжинд жижиг саванд, хөрсийг доороос нь халааж байж үндэслүүлнэ.
Хөрсөн дээр ургаж байгаа хэсэг үзэсгэлэнтэй гоё боловч булцуут үндэс нь хортой гэдгийг санаарай. Хэрэв танайх гэрийн тэжээмэл амьтантай бол анхаарах хэрэгтэй. Үндэс идсэн тохиолдолд таталт өгөх, хүйтэн хөлс гарах, халуурах зэрэг шинж тэмдэг илэрч болно.
Үр боловсорч байгаа нь
Дицентрагийн булцуут үндэс суулгахдаа 40 см гүн нүх бэлдээд, доор нь маш зузаан дренаж хийнэ. Дренажны дээр ялзмаг, хөвсгөр хөрс тохируулж хийж суулгадаг. Суулгах газар нь гол горхи, гүний уснаас хол байх ёстой.
Нэг настай үрсэлгээ
Хөвсгөр, сийрэг, элсэрхэг, мөн ялзмагтай тэжээллэг хөрсөнд суулгах нь дээр. Хэт ус чийгэнд дургуй тул бага зэрэг чийглэг хөрсөнд суулга. Дөнгөж суулгасан булцуу үндэс ургаагүй байгаа тул ус шингээх зүйлгүй, илжрэх нь амархан байгаа. Булцуут ургамлуудын адил чийгтэйдүү хөрсөнд суулгаад, үндэс ургатал дахиж услахгүй.

Thursday, January 26, 2017

Юкка - Yucca

Юкка
Юкка (Yucca L.) 
Тусгай арчилгаа шаардаад байдаггүй, ажиллагаа багатай тасалгааны ургамал.
Юкка — мөнхийн ногоон ургамал. Agavaceae овогт ордог. Урд нь юккаг Драцена овогт бүртгэсэн байсан байна. Байгальд цэцэглэхдээ амархан бол тасалгааны нөхцөлд цэцэглүүлэх хэцүү. Цэцэг гаргахын тулд маш урт өвлийн амралт гаргаж өгөх хэрэгтэй байдаг. Гэрийн нөхцөлд тийм нөхцөл бүрдүүлж өгөх боломжгүй байдаг. Иймээс хэрэв танайд юкка цэцэглэсэн бол байгальд байдаг шиг нь нөхцөл гаргаж өгчээ гэж ойлгож болох нь.
Юкка-д хэрэгтэй зүйл нь хуурай агаар, тохирсон хөрс. Эх нутаг нь Мексик. Иймд тасалгааны хуурай, халуун орчинд таатай ургадаг.
Нийт 30 төрөл зүйл байдаг ба тэдгээр нь хоёр хэсэгт хуваагддаг: ишгүй ба модорхог. Модорхог юкка нь 12 метр ургадаг бол тасалгаанд 2 метр гарантай л байдаг. Ургалт удаан тул тийм хурдан 2 метр болохгүй. Юкка тасалгаанд удаан насалдаг.
АРЧИЛГАА
Ишгүй төрлийн нэг болох Юкка нитчатая буюу Yucca filamentosa (мөн цэцэрлэгийн юкка ч гэдэг) арчилгааны тухай:
Модорхог буюу иштэй юккагийн арчилгаа:
Агаарын дулаан
Хэт халуун биш, +22-24°С байхад тохирно. Өвөл сэрүүн +16-18°C хэмд өвөлжүүлнэ, гэхдээ +8°C-ээс бууруулж болохгүй. Хэрэв өвөл жирийн тасалгааны нөхцөлд байлгах бол өрөөний агаарын солилцоог сайн хангаж өгөх хэрэгтэй. Гэхдээ онгорхой цонхны доор тавьж болохгүй, хүйтэн болон нэвт салхинаас халхална. 
Гэрэл
Гэрэл ихтэй, нартай газар байрлуулна. Зундаа гадаа гаргах нь дээр байдаг. Өвөл цонхонд аль болох ойр тавьна. Өвөл гэрэл дутсанаас навч шингэрч унана, мөн навчны хэлбэр нарийсна. 
Усалгаа
Хавар - зун - намар маш сайн услаж байна. Гэхдээ доод суурь тавганд ус үлдэх ёсгүй. Өвөл усалгааг багасгана. Ялангуяа сэрүүн газар өвөлжүүлж байгаа бол усалгааг цөөн бөгөөд бага хийдэг. Гэхдээ хөрсийг бүр хатааж болохгүй.
Хэт их услахад үндэс болон иш дорхноо илжирдэг, "хар хөлт" гэх мэт өвчлөлүүдэд өртөхдөө амархан. Иймд хэтрүүлж услахаас болгоомжил.
Агаарын чийг
Юкка хуурай агаар тоодоггүй тул ер нь усаар шүрших хэрэггүй. Гэхдээ үе үе навчийг угааж өгч тоосноос нь салгаж байх хэрэгтэй. Зун гадаа агаарт гаргавал бороонд угаагдаад байж болно. Хэрэв өвөл халаалттай дулаан өрөөнд өвөлжих бол агаар дэндүү хуурай халуун тул өдөрт нэг удаа зайлшгүй шүршиж байх хэрэгтэй.
Шилжүүлэн суулгалт
Хөрс тэжээллэг байна. Залуу ургамалд:
2 хэсэг ширгэн хөрс,
2 хэсэг навчин хөрс,
1 хэсэг ялзмаг,
2 хэсэг элс гэж авна.
Харин том болон хөгшин ургамалд:
3 хэсэг ширгэн хөрс,
2 хэсэг навчин хөрс,
2 хэсэг элс гэж авна.
  
Шилжүүлэн суулгалтыг 2 жилд нэг удаа хавар хийдэг. Юккаг том, багтаамжтай саванд суулгадаг. Доор нь заавал зузаан дренаж хийнэ. (Дренажны тухай эндээс).
Бордоо
4 сараас 8 сарыг дуустал 2 долоо хоногт нэг удаа бордож байна. Энэ нь ургалтыг мэдэгдэхүйц хурдасгадаг. Навчаар гоёдог ургамлын бордоог шингэрүүлж хэрэглэсэн нь дээр байдаг.
Үржүүлэх арга
Мөчирний дээд үзүүрээр үрслүүлж болдог (жишээ нь, үндэс илжирсэн, доороосоо өвчилсөн ургамлыг авч үлдэхийн тулд эрүүл мөчирнөөс нь тайрч үндэслүүлнэ). 
Эсвэл гол ишний хэсгээр: үүнийг зуны улиралд хийдэг. 20 см урттай иш хөрөөдөж аваад зүсэлт хийсэн газрыг модны нүүрсний нунтагаар бүрдэг. 2 цаг ил хатааж байгаад элс, хөвд хольсон бага зэрэг чийгтэй хөрсөнд хийгээд ус ууршихаас сэргийлж дээгүүр нь ниллэг материалаар бүтээнэ. Үүнийгээ сүүдэрхэг харанхуйдуу, тасалгааны хэмтэй дулаан газар байрлуулна. Агаар оруулж байх хэрэгтэй. Үндэс 3-4 долоо хоноод гардаг. Үндэс цухуйсан бол жирийн хөрсөнд суулгана.
Мөн хөрөөдөж авсан тайрдасаа усанд хийгээд үндэслүүлж болно. Нарнаас халхалж цонхон дээр тавьна. Номоороо бол 2-3 сард хийнэ гэдэг ч жинхэндээ хэзээ ч хийсэн болдог. 
Хавар цагт шинээр ургаж гарсан навчин багцыг хурц хутгаар салгаж үрслүүлж болдог. Үүнийг хавар цагт хийх нь илүү тохиромжтой. Учир нь бусад улиралд тайрхад үндэслэх нь маш удаан байдаг, эсвэл огт үндэслэдэггүй. Үүнээс гадна эх ургамалд гэмтэл учруулах нь илүү байдаг байна. Эх цэцэгний шарханд хүхэр түрхэж өгнө.
Харин тайрч авсан хэсэгээ чийгтэй элсэнд суулгаад үндэслүүлнэ. Үндэслэсний дараа жирийн хөрсөнд суулгана. Модны нүүрсний үртэс хөрсөнд нь хийж өгөөрэй. 
Юкка хүлэмж болон тасалгааны нөхцөлд үрлэдэггүй гэдэг. Иймд үрээр үржүүлэх нь тийм ч их түгээмэл арга биш юм байна. Үрээр үржүүлэх бол үр шинэ байх чухал. 
Үрнүүдээ эхлээд зүлгүүр цаасанд үрж хальсийг нь нимгэлнэ (скарификаци хийнэ). Дараа нь бүлээн усанд дэвтээж хонуулаад хүлэрт + навчин хөрсөнд суулгана. Суулгах гүн 1-1,5 см. Гадуур нь вакумдна, өдөрт хэд хэдэн удаа агаар оруулж байна. Ойролцоогоор нэг сарын дотор ургаж гарч ирдэг. Усаар шүршиж чийглэж байна. Хөрсөө хатааж болохгүй. Тохирох дулааны хэм +25–30 С. Гэрэл - сарнисан тод.
Нахиалаад ургаад, эхний навч гарангуут 100 мл стаканд салгаж тусгаарлана. Хөрс - дээр дурдсан "залуу юккагийн хөрс" гэдгийг авна. Тусгаарласнаас хойш 7 хоноод бордож эхэлнэ. Минерал болон органик бордоог ээлжилж хэрэглээрэй. 4 – 5 навч гарч ирэнгүүт арчилгааг жирийн том юкка шиг хийнэ.
Сайхан эрүүл ургуулахад анхаарах зүйлс товчхондоо:
Гэрэл - тод, нарны гэрэл
Агаарын дулаан - зундаа +18-20 С, өвөл +8-12 С.  Цэвэр агаар.
Усалгаа - зун сайн, өвөл бага, тааруулж. Хөрсөө бүүр хатааж болохгүй.
Агаарын чийгшил: дунд зэрэг.
Юкка фэн-шуйгээр
Ажил төрөл бүтээхэд их тус болдог гэж үздэг. Ямар ч дарга, удирдах ажилтны ажлын өрөөнд юкка, фикус заавал байх ёстой гэдэг.
Хүнд хэцүү үед анхаарал, хүчээ төвлөрүүлэхэд, харилцагчтайгаа нээлттэй ярилцахад, өөртөө итгэлтэй байхад юкка туслана гэнэ.