Wednesday, December 27, 2017

Пуансеттия

Пуансеттия
Латин нэр: Euphorbia pulcherrima, Poinsettia pulcherrima
Орос нэр: Молочай красивейший, Пуансеттия прекрасная
Эх нутаг: Мексик, Төв Америкийн халуун бүс.
Хэвшсэн нэршил: Зул сарын од, Зул сарын цэцэг
Цэцэглэлт: 12 сараас 2 сарыг дуустал. Нөхцөлийг нь бүрдүүлж чадвал 6 сар үзэмжээ алдалгүй хадгалдаг.
Пуансеттия дэлгүүрээс худалдаж авч байгаа бол орой дээр нь байгаа жижиг шар цэцэгнүүд нь дэлгэрээгүй, бундуу хэлбэрээр байхад авсан нь дээр. Танайд ирээд удаан цэцэгтэйгээ байна. Нэг жилийн ургах явцыг 3 хэсэгт хувааж болно: өвлийн цэцэглэлт, амралт үе, ургалт үе.
АРЧИЛГАА
Агаарын чийгшил
Өндөр байх шаардлагатай. Цэцэглэж байх үед байнга бүлээн, зөөлөн усаар орчны агаарыг манантуулж шүршиж байна.
"Gingle Bells"
Гэрэл
Тод сарнисан гэрэлд байлгана. Нарны шууд тусгалаас хамгаална. Зун пуансеттияг гадаа агаарт, эсвэл тагтан дээр гаргасан нь дээр байдаг. Нар, бороо, салхинаас хамгаалж тавьна.
Нэвт салхинаас мөн хамгаална. Хэрэв зун гадаа гаргах боломж үгүй бол өрөөндөө тогтмол цэвэр агаар оруулж, агаарын солилцоо сайн хийж байна.
Цэцэглэлт
Шинэ жил гэхэд цэцэглүүлэхийн тулд 9 сарын сүүлээс эхлэж "Урт шөнө, богино өдөр" гэсэн горимд оруулна. Өдөрт 14-16 цаг тас харанхуйд байх ёстой. Гудамжны гэрэлтүүлэг, хажуу байрны айлуудын цонхноос туссан гэрэл, рекламны самбар, эсвэл танай өөр өрөөний чийдэн гээд юу ч сатааруулах ёсгүй.
Иймээс орой 17 цагаас эхлээд гэрэл, чийдэн асаадаггүй, орж гардаггүй тас харанхуй өрөөнд тавьж байх, эсхүл дээгүүр нь зузаан цаасан хайрцаг/гэрэл нэвтэрдэггүй уутаар бүтээж, өглөө нь 9 цагаас буцааж гэрэлтэй газар байрлуулж байхаар зохицуулна.
Хэрэв өдөр нь бүрхэг, гэрэл муутай байвал 9-17 цагийн хооронд цэцэгнийхээ дээр нэмэлт гэрэлтүүлэг тавьж болно.
Цэцэгний өмнөх навчнууд улаарч эхэлтэл үүнийг хийнэ. Улаан туяатай болж эхлэнгүүт жирийн горимд оруулна. Энэ үед микроэлементуудтай бордоогоор 7-10 хоногт нэг удаа бордож байна (1,3 г/л).
Эсвэл 8-10 долоо хоног ингэж бүтээсний дараа жирийн тасалгааны горимд нь оруулж ургуулна. "Богино өдрийн горим" сахиад 2-3 долоо хоногийн дараа цэцэгний бундуу бүрэлдэж эхэлдэг.
Яг ийм аргаар угсаргана, зузаахайг цэцэглүүлдэг тул бүх "богино өдрийн" цэцгүүдээ нэг мөр харанхуйд тавьж цэцэглэлтэнд бэлдэж болно.
Харанхуйд байлгахгүй жирийн нөхцөлд ургуулвал бундуу үүсэх процесс удааширдаг. Навч л ургаад байдаг.
Усалгаа
Хөрс хатсаны дараа сайн улсаж байна. Навч унжиигаад, сулраад ирвэл шууд услана. Зун усалгааг ихэсгэнэ.
Бордоо
Хавраас намар хүртэл хоёр долоо хоногт нэг удаа минерал бүрэн комплекс бордоог зааварын дагуу хэрэглэнэ.
Агаарын дулаан 
Цэцэглэлт үед агаарын дулаан (өвөл) — +14-16°С хэмээс буурах ёсгүй. +18-20°С хэмээс дээш хэтрүүлэхгүй байвал сайн. Үүнээс дулаан өрөөнд байлгавал цэцэглэлт хурдан болж өнгөрнө.
Амралт үед хамгийн тохиромжтой агаарын хэм +12-14°С.
Бусад үед жирийн тасалгааны дулаанд (+18-25°С) байлгана.
Тайралт
Хавар хөрснөөс 10 см өндөр иш үлдээгээд тайрдаг. Цаашдаа ургах явцад бутны зөв хэлбэрийг хадгалах үүднээс бага багаар тайрч танаж байна.
Амралт үе
Цэцэглэлт дуусангуут богино хугацааны амралт үед ордог. Ойролцоогоор 2 сар амардаг. Энэ үед усалгааг бараг зогсооно. Хөрс хатаахгүй байх төдий л чийглэж байна. Өрөөний хэм сэрүүвтэр +12-14°С байна.
Шилжүүлэн суулгалт
Жил бүр хавар 4-5 сард шижүүлж суулгадаг. 3 сард ишний 1/3-ыг тайрдаг. Дээр нь 3-5 сайн хүчтэй нахиа үлдээгээд тайрна.
Нартай дулаан газар байрлуулна. Бага зэрэг бүлээсгэсэн усаар усладаг. Навч ургаад ирэхлээр одоо байгаагаас нь арай том саванд шилжүүлж суулгана.
Хөрс
Хөрс бага зэрэг хүчиллэг (рН=6). Ширгэн, навчин, хүлэрт хөрсүүдийг элстэй хольно 3:2:1:1. Доор нь зузаан дренаж хийнэ.
Шилжүүлж суулгаад дулаахан газар (+20°С) байрлуулаад сайн услаж, шүршиж байна. Удалгүй шинэ нахиа гарна. Шинээр гарсан нахиануудаас бүгдийг үлдээхгүй. 5-6 хамгийн том, хүчтэй, чадалтай гэснийг үлдээнэ. Бусадыг нь тасдна. Тайрсан мөчир, нахиаг үрсэлгээнд хэрэглэж болно.
Үрслүүлэх арга
Хавар, эсвэл зуны эхээр (3-аас 8 сарын хооронд) залуу мөчирний үзүүрээр үрслүүдэг. Мөчирний үзүүр нь 5 навчтай байхад болно. Хөгшин мөчир үндэслэхдээ муу. Учир нь хөгшин мөчир соруул шиг бүтэцтэй байдаг. 
Мөчир тайрах үед сүүн шингэн "латекс" урсаж гардаг. Мөчирний үзүүрийг +40-45С хэмтэй бүлээн усанд 15 минут дүрж тавьна. Эсвэл урсгал усанд барьж угаана. 
  
 
Уснаас гаргаад, салфеткаар арчаад, модны нүүрсний нунтаг түрхээд хатаана. Ингэх нь илжрүүлдэггүй юм. Сүүн шингэнийг заавал угааж, урсгаж, арчиж байж суулгана. Тэгэхгүй бол судаснуудыг бөглөж шарх эдгээхгүй, халдвар оруулж илжрүүлээд байдаг.
Үндэслүүлэхийн тулд усанд хийж, эсвэл хөрсөнд суулгаж болно. Усанд илүү удаан үндэслэдэг. Шууд хөрсөнд суулгасан нь амар байдаг. Хөрс хөвсгөр, хөнгөхөн, агаар сайн нэвтрүүлдэг — хүлэрт хөрс, элс тэнцүү хэмжээтэй авч болно. Хөрсөнд 2 см гүн суулгана. Түүнээс илүү гүн суулгах хэрэггүй.
Сайн үндэслүүлэхийн тулд төрөл бүрийн үндэслүүлэгч бодис (корневин, гетероауксин) хэрэглэж болно. Агаарын дулааныг тогтмол +24-28°С байлгана. Өдөр нь халуун наранд шараад, шөнө нь хүйтэн цонхон дээр жиндүүлээд байж болохгүй.
Байнга шүршиж байна. Гадуур нь вакумдна. Өдөр бүр нээж агаар оруулж байна. Сарын дараа үндэслэдэг. Шинэ навч ургаж эхлэвэл үндэс гарсаны дохио. Үндэслэнгүүт жижиг саванд суулгана. 
Пуансеттиягийн үндэс хэт ургаж томордоггүй, авсаархан тул нэг саванд хэд хэдэн үрсэлгээ суулгаж болно. Хэдэн өөр сортын үрсэлгээ суулгавал илүү ганган харагдна. Тэгээд ч зай хэмнэж болно.
Мөчрөөр үрслүүлсэн пуансеттия жилийн дараа цэцэглэдэг.
Гарч болох хүндрэлүүд
Буруу усалгаанаас болж ихэнхи өвчлөл үүсдэг. Мөөг, бактери үржиж эхлэнэ.
Хэт усласнаас, эсвэл хөрс хатааснаас  навч олноор унадаг.


Хүйтэн агаарт байлгаснаас, нэвт салхинд өртсөнөөс болоод навч нь бүгд унаж халзан болдог.
Гэрэл хангалтгүй байвал навчаа мөн гөвдөг.
Хэт халуун хуурай агаарт навчны үзүүр шарлаж, борлоод, бундуу унадаг.


Навч шарлаад, хатаад, ургамал бүхэлдээ үхэж байвал — аалзан хачиганд баригдсаны шинж тэмдэг.

Пуансеттия төрөл бүрийн хорхой шавьж, мөөг, бактери, вирусын гаралтай өвчинд өртөж болдог. Энд дарж тэдгээрийн тухай үзнэ үү.

Фэнг-шуй
- Пуансеттия шинийг эрж хайж олохыг өдөөдөг, зоригжуулдаг. 
- Лидер болох гэсэн олон чадалтай, эр зоригтой хүмүүс цугларсан газар байрлуулахад тохирсон цэцэг. Хүмүүс бие биедээ саад учруулахаа больж, бие биенийгээ дарангуйлж, дээр нь гарах гэсэн эрмэлзлэл нь дарагддаг байна. 
- Амьдралын утга учираа олохоо байсан нэгэнд түүнийгээ олоход туслана.
- Пуансеттия хүмүүстэй уулзаж, харьцсанаас баяр баясал авч чаддаг болгодог.
- Залуучуудад өөрийн ирээдүйн мэргэжлийг тодорхойлоход тусалдаг. 
- Өөрийн нуугдмал тод авъяасыг гаргаж илрүүлэхэд тусалдаг гэнэ.
http://www.greencorner-al.ru/poinsettia.html
http://www.sports.ru/tribuna/blogs/pirouette/540867.html
http://www.botanichka.ru/blog/2009/11/15/euphorbia_pulcherrima/
http://www.supersadovnik.ru/plant.aspx?id=1257
http://ctstv.ru/puansetiya-rozhdestvenskij-cvetok/
http://www.bugchecker.ru/euhorbija.html

Friday, November 17, 2017

Угсаргана - Зигокактус - Шлюмбергера

Шлюмбе́ргера (Schlumbergera) буюу Зигокактус (Zygocactus) 
Овог: Кактусын Cactaceae Juss
Хэвшсэн нэршил: Зул сарын кактус, Зул сар, Декабрист.
Монгол нэршил: Угсаргана
Анх үүнийг зигокактус (zygocactus) гэж нэрлэж байгаад, хожим нь Шлюмбе́ргерын төрөлд (Schlumbergera) оруулдаг болжээ. Анхны гибридыг Англид 170 жилийн өмнө гаргаж авч байсан байна. АНУ-ын Массачусетсын Их Сургуулийн профессор Томас Х. Бойлын онолоор энэ кактусан цэцгийн ихэнхи гибридыг Schlumbergera truncata болон Schlumbergera russelliana гэсэн төрлөөс гаргаж авсан байна.
Шлюмбергера гэх сонин нэр нь нэрт эрдэмтэн, кактус судлаач, селекцчин Шлюмбергерын нэрнээс гаралтай юм байна. 
Угсаргана нь эпифит ургамал - өөр ургамал дээр наалдаж тогтдог, агаараас болон гаднах орчноосоо өөрөө тэжээл, усаа шүүж аваад байдаг. Байгальд модны үндэс, иш, мөчир дээр ургадаг.
Бразилийн халуун зуны адаг сард цэцэглэдэг. Тасалгааны нөхцөлд ч гэсэн энэ зуршилаа хадгалдаг. Ихэнхи тасалгааны цэцгүүд амарч байхад угсаргана цэцэглэж байдаг. 

Мэргэжилтнүүд угсарганыг 3 хэсэгт хуваадаг:
1. 10-11 сард цэцэглэдэг,
Thanksgiving cactus-Schlumbergera truncata cultivars

2. 12 сард Католик шашинтнуудын Зул сарын баяраар цэцэглэдэг,
Christmas cactus - Schlumbergera x buckleyi, 1840 онд  Англид William Buckley гаргасан гибрид.

3. 4 сард мөн л христос шашинтнуудын Easter-ийн баяраар цэцэглэдэг.
Easter Cactus ‘Sirius’ p.p. (Rhipsalidopsis hybrid)
Угсаргана нь кактусын төрлийн цэцэг. Гэхдээ цөлийн кактус биш, ойн кактус, уулын кактус гэж явдаг байна. Нийт 5 янзын угсаргана байдаг. Ампель хэлбэрээр эсвэл кактус хэлбэрээр ургуулдаг. Урт нь 50 см хүрдэг. Ургалт хурдан. Тасалгаанд 20-30 жил ургадаг. Урт настай цэцэг.
АРЧИЛГАА
Агаарын дулаан: зун +18 – 20С, өвөл +12 – 16С градус.

Агаарын чийгшил:
Манай нөхцөлд байнга шүршиж байна. Хэт их усалгаа нь угсарганыг үхүүлж болдог. Харин өдөр бүр шүршиж байх нь илүү сайхан ургахад хүргэнэ.
Гэрэл:
гэрэлсэг, сүүдэрт болон хагас сүүдэрхэг газар ургаж чаддаг, сарниулсан тод гэрэл тохирдог. Богино өдрийн ургамал. Богино, сэрүүн өдөр 2 сарын турш бий болгож өгснөөр цэцэглүүлдэг.
Усалгаа:
Цөлийн кактус шиг сар усгүй байгаад байж чадахгүй. Бараг навчит ургамал шиг усалгаа шаардагддаг. Хөрсний өнгөн хэсэг хатсан тохиолдолд дараагийн услагааг хийнэ. Савны ёроолд дренаж заавал хийж өгнө. Усалгаа хэтрүүлсэн бол төрөл бүрийн мөөгний өвчин, хөгц, илжрэлт үүснэ.
Бордоо: 
Бордоо шаардах нь харьцангуй бага. Гэрийн нөхцөлд жилдээ 2-4 удаа л борддог байна. Бордоо нь сайн чанарын, усанд уусдаг, азот-калий-фосфор болон бусад элементуудын орцтой байна. Бордооны уутан дээр 20-20-20 (N-P-K) гэсэн бичигтэйг аваарай. N-азот, P-фосфор, K-калий гэж байгаа. Жирийн крантны усаар услаад байвал хөрсөнд давс хужир ихээр хуримлагддаг.
Бордоог цэцэгний бундуу гарахаас 1 сарын өмнө зогсоодог.
Хавар-зун бордох хэрэггүй. Намар-өвөл бол 2 долоо хоноод нэг удаа. Кактусын бордоо хэрэглэж болно.
Үрсэлгээ:
2-3 угсарсан хэсэгтэй мөчрөөр хавар 4-5 сард үрслүүлдэг. Тасдаж авсан навчийг 2-3 өдөр зөөлрүүлж ил, тасалгааны температурт, нарны гэрлээс хол тавьна. Хугалсан хэсэгт шилэрхэг гадаргуй үүсэнгүүт элс эсвэл хөрсөнд суулгаж үрслүүлдэг.
  

Шилжүүлэн суулгалт: 
 
Ургалт үе эхлэхээс өмнө хавар, эсвэл бундуу гарахаас өмнө намар шилжүүлдэг. Органик хүлэрт хөрсөнд сайн ургадаг. Хөрс маш хөвсгөр, сийрэг, хөнгөн, агаар сайн нэвтрүүлдэг байх ёстой. Хөрсний хүчил рН = 5,5 -6,5.
Тайралт: 
Цэцэглэлт дуусангуут мөчирний үеүүдээс тасдаж хэлбэржүүлж өгнө. Тасдахдаа доод үеийг барьж байгаад, дээд тасдах үеийг эргүүлж мушигдаг. Хутга, хайчаар тайрч болохгүй! Тасдаж өгөх нь цэцэглэлт олон болгодог ба олон цэцэг даах чанга иш бий болгодог.

Зөв хэлбэржүүлсэн, арчилсан угсаргана нь удаан насладаг. Зарим угсаргана 20 болон түүнээс удаан жил насладаг байна. Удахлээр иш нь модорхог болдог.
Хорхой шавьж, өвчлөл:
бусад цэцгүүдэд гай болохоор хорхой шавьжинд баригдаад байдаггүй. Маш ховор тохиолдолд шүүсэрхэг зүйл ялгаруулдаг нялцгай биетэнд халдагддаг. Мөөгний ялаа, трипс, үндэсний өт – ийм зүйлүүдэд өртөж болдог. Гэхдээ эдгээр нь бүгд хэт их усалснаас бий болдог. Авах арга хэмжээ гэвэл - ургамлыг бүхэлд нь устгах, шатаах. Дэлгүүрүүдэд зарж байгаа хор хэрэглэж болно. Гэхдээ устгахыг зөвлөж байна гэнэ.
Өвчилдөг гол 5 өвчин: шилбэний хуурай хөгц, саарал илжрэлт, некротик толбоны вирус, үндэсний илжрэлт фитофтора, питиоз үндэсний илжрэлт.
Зарим бактерийн болон мөөгөнцрийн гаралтай өвчнүүдэд өртдөг. Бактерийн гаралтайгаас Erwinia группийн бактерийн өвчин - ишний доод ёроолд хар өнгийн нялцгай, нойтон хар толбо үүсдэг. Дээшилсээр бүх ишийг бүрхдэг. Зарим тохиолдолд иш өнгөгүй болж, улаавтар туяатай болно. Тийм газарыг барьж үзэхэд гулгамтгай, нялцгай. Бактерийн эсрэг хор тэр бүр тус болдоггүй. Гэмтсэн хэсгийг тайрч хаяхаас өөр арга үгүй. Ер нь бол гэмтсэн хэсгийн дээрх эрүүл үзүүрээс мөчир хугалж авч үрслүүлээд, өвчтэй цэцгийг устгах хэрэгтэй.
Мөөг болон мөөгөнцрийн өвчнөөс фузариоз, фитиум, фитофтора байна. Фузариоз нь мөчирний үзүүрийг тасдахад халдвар ордог, эсвэл хорхой шавьж хазсан нүхээр халдвар ордог байна.
Фитиум, фитофтора нь ариутгаагүй хөрсөөр дамжиж халдварладаг - ихэнхдээ үндэс устгадаг өвчин юм байна. Өвчилсөн шинж тэмдэг - чийгтэй хөрстэй мөртлөө унжийсан байвал. Ургамлын өнгө нь бүдэг саарал туяатай болдог.
Гэрийн тэжээвэр амьтад идсэн байхад айлтгүй. Угсаргана нь токсик биш. Бөөлжүүлэх, загатнаа, маажуур үүсгэх, хордуулах ямар нэгэн бодис байхгүй. Гэхдээ маш ховор тохиолдолд заримдаа муур, нохой бөөлжсөн, туулгасан байдаг. Энэ нь магадгүй таны хэрэглэсэн шавьжны хор, эсвэл бордооны үлдэгдэл ургамал дээр байсан байж болно.
Easter cactus
Цэцэглэхгүй байна:
Энэ кактус, суккулент ургамал гэдэг ч жинхэндээ сэрүүн орчинд илүү таатай ургадаг. Халаах төхөөрөмжүүдээс хол байлгана. Сэрүүн орчинд байлгавал илүү удаан цэцэглэдэг. Нэвт салхи, хүйтэн агаарын урсгалаас халхалж байна. Агаарын хэм дээш доошоо хэлбэлздэг газар байлгавал бундуу унана. Тохиромжтой орчин +20°С.
Цэцэгүүлэхийн тулд гэрэл хэрэгтэй. Нарны хурц тод гэрэлд тавих хэрэггүй. Навч түлэгднэ. Зун гадаа сүүдэрт тавьж болно.
Thanksgiving cactus
Угсарганы хуанли
Өвөл. 12 - 1 сард өвөрмөц хэлбэрийн цэцгээрээ таныг баярлуулна. Тогтмол услаж, бордож байна. Кактусын бордоогоор борддог. Цэцэглэж байхад нь гар хүрч болдоггүй. Эргүүлж, зөөж, байршлыг нь өөрчилж болохгүй.
2 сараас усалгааг багасгаад сэрүүн өрөөнд байлгадаг. Энэ нь амралт үе юм. Амралт үе нь ойролцоогоор 3 сарыг дуустал болдог. 
Хавар. 4 сарын сүүл-5 сард үрслүүлээд, шилжүүлж суулгадаг. Хөрс: навчин хөрс, шигдэн хөрс, элс 2:1:1. Мөн дээр нь модны нүүрс нэмнэ. Заавал дренаж савны доор хийнэ.
Зун. Агаарт гаргасан нь дээр байдаг - жишээ нь балкон дээрээ гаргах. Тод, хурц гэрлээс хамгаалж өгнө. Зөөлрүүлсэн усаар хөрс хатсан үед сайн услаж байна.
Намар. Цэцэглэлтэнд бэлтгэдэг. Бундуу үүсгэх гол нөхцөл:
1. богино өдрийн горимд оруулах,
2. сэрүүвтэр агаар, 
3. усалгаа багасгах.
Угсаргана "термо-фото хэмнэлтэй" ургамал. Цэцэглэлт үерүү оруулахын тулд өдрийн гэрэлийн урт, агаарын температур хоёрыг уялдуулна. Хамгийн чухал зүйл өдрийн гэрлийн хугацааг богиносгох. Өдөр 10 цаг гэрэлд байлгаад харанхуй шөнө болгоход ургамал цэцэглэх цаг болж байна гэсэн дохио авдаг. Цэцэгний бундуу бүрэлдэж эхлэхэд хоногийн 14 цаг харанхуйд байлгадаг. Шөнө, оройн цагаар гэрэл огт асаадаггүй өрөөнд байлгахыг зөвлөдөг.
Гэрэлд маш мэдрэмтгий ургамал. Өдөр 10 цаг цонхон дээр байлгаад, дараа нь харанхуй, огт гэрэл чийдэн асаадаггүй өрөөнд өглөө хүртэл байлгана. Цонхоор тусах замын гэрэлтүүлэг цэцэглэхэд нь саад болдог ч гэж бичсэн байдаг. Иймээс зүгээр битүү, зузаан цаасан хайрцганд хийгээд зузаан материалаар дээгүүр нь бүтээж болох юм. Бундуу цухуйгаад ирсэн бол харин орой гэрэл асаахыг тоодоггүй.
Зузаахай, мөнгөний мод болон бусад крассулагийн төрлийн суккулентуудын адил богино өдрийн горимыг сэрүүн +13-15°С агаартай хослох хэрэгтэй. Үүний тулд 8 сарын сүүл - 9 сард усалгааг багасгаад, цөөрүүлээд, сэрүүн газар (+10-15°С градусаас дээшгүй) тавьна. 
11 сард бундуу үүсэж эхэлдэг тул усалгааг ихэсгэж өгнө. Мөн дулаахан газар байрлуулна. Агаарын дулаан +15° С градусаас доошгүй байна.
Өөр нэг анхаарах зүйл: цонхруу харсан навчны үзүүрүүдэд эхэлж бундуу цухуйдаг. Нөгөө талд нь адилхан бундуу гаргах гээд хүмүүс савтай цэцгээ эргүүлдэг. Энэ бол алдаа. Бундуулж байгаа цэцгийг огт оролдож болохгүй. Эргүүлчихвэл гарсан бүх бундуу унаж болно, гарах байсан бундуу гацаад цухуйхгүй.
Температурын өөрчлөлтөөс болж цэцэгний өнгө хувирдаг. 
Хэрэв шөнөдөө агаарын хэм +10-12°С-ээс доош буувал, цагаан, шар болон бүдэг цайвар өнгийн цэцэгнүүд ягаан туяатай, ягаан өнгөтэй болж ирнэ. Иймч учраас 11 сард дулаан өрөөнд оруул гэж дээр заасан байгаа. 11 сарын дундаас дулаахан газар байрлуулвал ийм өнгөний хувирал явагдахгүй. Ягаан өнгө гарч ирэхгүй.
Мөн ягаан өнгийн цэцэгтэй угсарганыг дээрх аргаар арчилвал ягаан өнгө зонхилох больж, цагаан алаг, ганган цэцэгтэй болно.